Πληροφοριακό υλικό σχετικά
με την Έκλειψη Ηλίου στις 20 Μαρτίου 2015
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
1.
Γενικά περί Εκλείψεων
Στο
σύστημα τριών σωμάτων: Ήλιος-Γη-Σελήνη, έχουμε δύο είδη εκλείψεων τις
Σεληνιακές Εκλείψεις και τις Ηλιακές Εκλείψεις.
1.1.
Έκλειψη Σελήνης
Έκλειψη
Σελήνης λέγεται το φαινόμενο που παρατηρείται το πέρασμα της Σελήνης μέσα από
την σκιά ή την παρασκιά της Γης, που έχει ως αποτέλεσμα την αλλαγή της
φαινόμενης λαμπρότητας της Σελήνης.
1.2.
Έκλειψη Ηλίου
Έκλειψη
Ηλίου λέγεται το φαινόμενο που παρατηρείται η προσωρινή παρεμβολή της Σελήνης
μπροστά από τον Ήλιο, με αποτέλεσμα τη μερική ή ολική απόκρυψη του Ήλιου.
Η
ελλειψοειδής τροχιά της Γης, καθώς αυτή περιφέρεται γύρω από τον Ήλιο, ορίζει
ένα επίπεδο που λέγεται επίπεδο της εκλειπτικής.
Η
τροχιά της Σελήνης ορίζει ένα άλλο επίπεδο που τέμνει το επίπεδο της
εκλειπτικής με γωνία 5,15º.
Γι
αυτό το λόγο δεν έχουμε έκλειψη Ηλίου σε κάθε Νέα Σελήνη (δηλαδή 12-13
εκλείψεις Ηλίου το χρόνο). Αντίστοιχα δεν έχουμε έκλειψη Σελήνης σε κάθε
πανσέληνο (δηλαδή 12-13 εκλείψεις Σελήνης το χρόνο).
2. Πως
μπορεί να κρύψει η Σελήνη τον Ήλιο;
Η
διάμετρος της Σελήνης είναι περίπου 400 φορές μικρότερη από τη διάμετρο του
Ήλιου. Επίσης, η απόσταση του Ήλιου από τη Γη είναι περίπου 400 φορές
μεγαλύτερη από την απόσταση της Σελήνης από τη Γη.
Έτσι,
ο Ήλιος και η Σελήνη έχουν περίπου το ίδιο φαινόμενο μέγεθος στον ουρανό που
ισούται με 0,5 μοίρα.
Η
Σελήνη είναι δυνατόν να φαίνεται κατά 10% μικρότερη ή κατά 8% μεγαλύτερη από
τον Ήλιο. Η διαφορά του -10% ή +8% οφείλεται στο γεγονός πως η τροχιά της Γης
γύρω από τον Ήλιο, καθώς και η τροχιά της Σελήνης γύρω από τη Γη έχουν σχήμα
έλλειψης. Κατά συνέπια, ανάλογα με τις ακριβείς θέσεις των τριών σωμάτων
Ηλίου-Γης-Σελήνης, είναι δυνατόν να συμβούν τέσσερις διαφορετικοί τύποι ηλιακών
εκλείψεων.
3. Έχουμε
τους εξής τύπους ηλιακών εκλείψεων
3.1.
Μερική Έκλειψη Ηλίου
3.2.
Ολική Έκλειψη Ηλίου
3.3.
Δακτυλιοειδής Έκλειψη Ηλίου
3.4.
Υβριδική Έκλειψη Ηλίου
3.1.
Μερική Έκλειψη Ηλίου
Σε
μια Μερική έκλειψη Ηλίου, η Γη εισέρχεται μόνον στη παρασκιά της Σελήνης και ο
Ηλιακός δίσκος καλύπτεται μερικώς. Το φαινόμενο της Μερικής Έκλειψης Ηλίου
μπορεί να έχει διάρκεια και πάνω από δύο ώρες. Καθ όλο το διάστημα, οι
παρατηρητές φέρουν τα ειδικά φίλτρα Ηλίου.
3.2.
Ολική Έκλειψη Ηλίου
Κατά
την τέλεση μιας ολικής έκλειψης Ηλίου, υπάρχουν σημεία στην επιφάνεια της Γης
που παρατηρείται ο Ηλιακός δίσκος να είναι ολόκληρος καλυμμένος από τη Σελήνη.
Τότε ο κώνος σκιάς της Σελήνης φθάνει μέχρι τη Γη και δημιουργείται διάδρομος
(μονοπάτι) ολικότητας έως και 273
Km σε πλάτος. Στο μέσο του διαδρόμου και στο σημείο της
μέγιστης Ολικότητας, συναρτήσει των αποστάσεων των τριών σωμάτων, το φαινόμενο της ολικότητας είναι δυνατόν να
διαρκέσει έως και 7min και 31sec.
Κατά
το πολύ σύντομο αυτό διάστημα οι παρατηρητές δεν φέρουν ειδικά φίλτρα Ηλίου
μιας και η φωτόσφαιρα καλύπτεται πλήρως. Έτσι μπορούν να παρατηρούν την άκρως
εντυπωσιακή χρωμόσφαιρα, το διαμαντένιο δακτυλίδι και το πανέμορφο στέμμα του
Ήλιου!
Επίσης,
παρατηρείται δραστική μείωση θερμοκρασίας στην επιφάνεια της Γης (έως και 12 °C) ενώ παράλληλα
διακρίνονται κάποιοι πλανήτες και τα λαμπρά αστέρια στον ουρανό. Οι λιγότερο
τυχεροί παρατηρητές εκτός διαδρόμου ολικότητας, θα βρίσκονται στην παρασκιά της
Σελήνης και θα παρατηρούν μια μερική έκλειψη Ηλίου.
Η
παρατήρηση μιας ολικής έκλειψης Ηλίου είναι σπάνιο φαινόμενο. Από κάθε
γεωγραφικό τόπο, παρατηρείται κατά μέσο όρο 1 ολική έκλειψη Ηλίου κάθε 375
χρόνια. Υπάρχουν άνθρωποι που ταξιδεύουν συνεχώς για να έχουν την δυνατότητα να
παρατηρήσουν αρκετές ολικές εκλείψεις Ηλίου στη διάρκεια της ζωής τους. Αυτοί
ονομάζονται «κυνηγοί» των εκλείψεων.
3.3.
Δακτυλιοειδής Έκλειψη Ηλίου
Σε
μια δακτυλιοειδή έκλειψη Ηλίου ο Σεληνιακός δίσκος βρίσκεται ολόκληρος μέσα
στον Ήλιο αλλά είναι λίγο μικρότερος και δεν φθάνει να τον καλύψει πλήρως.
Έτσι, μέρος της φωτόσφαιρας του Ήλιου δημιουργεί ένα λεπτό δακτύλιο.
Το
φαινόμενο της Δακτυλιοειδούς Έκλειψης Ηλίου είναι δυνατόν να διαρκέσει έως
12min και 30sec. Καθ όλο το διάστημα, οι παρατηρητές φέρουν τα ειδικά φίλτρα
Ηλίου. Οι παρατηρητές που βρίσκονται έξω από το διάδρομο της Δακτυλιοειδούς
Έκλειψης που έχει πλάτος έως 374Km, θα παρατηρούν απλά μια μερική έκλειψη
Ηλίου.
3.4.
Υβριδική Έκλειψη Ηλίου
Κάποιες
φορές είναι δυνατόν μια έκλειψη να είναι Ολική σε κάποια γεωγραφικά στίγματα
της επιφάνειας της Γης και δακτυλιοειδής σε κάποια άλλα. Τότε η έκλειψη
ονομάζεται Υβριδική και οφείλεται στην οριακή «χρυσή τομή» των αποστάσεων των
τριών σωμάτων Ήλιου-Σελήνης-Γης.
4. Ορισμοί
και επεξήγηση φαινομένων.
Σάρος:
λέγεται η περίοδος (18ετών και 11,3 ημερών= 223 σεληνιακοί μηνες), όπου τα τρία
σώματα Ήλιος-Γη-Σελήνη βρίσκονται σε παρόμοιες θέσεις ευθυγράμμισης.
Baily's
beads (Χάντρες του Baily): είναι οπτικό φαινόμενο που οφείλεται στο ανάγλυφο
της επιφάνειας της Σελήνης και παρατηρούνται κοντά στη 2η και 3η επαφή μιας
ολικότητας.
Χρωμόσφαιρα:
είναι μέρος της «ατμόσφαιρας» του Ήλιου η οποία εκτείνεται από 500-9.000Km πάνω
από τη φωτόσφαιρα.
Στέμμα:
παρατηρείται σε μια ολική έκλειψη Ηλίου. Είναι υψηλά ιονισμένο αέριο που
ακολουθεί το μαγνητικό πεδίο του Ηλίου και εκτείνεται έξω από τη χρωμόσφαιρα
του Ήλιου. Έχει θερμοκρασία 2 εκατ. βαθμούς περίπου.
Διαμαντένιο
δακτυλίδι: Οπτικό φαινόμενο και παρατηρείται κοντά στη 2η και 3η επαφή μιας
ολικότητας. Μοιάζει με μονόπετρο δακτυλίδι αρραβώνων.
shadow
bands: Οπτικό φαινόμενο που παρατηρείται στο έδαφος, λίγα δευτερόλεπτα πριν την
ολικότητα και οφείλεται στην διάθλαση τους φωτός λόγω της απότομης ψύξης της
ανώτερης ατμόσφαιρας.
5. Η
επικείμενη Έκλειψη Ηλίου στις 20 Μαρτίου 2015.
Σχετικά λινκ υπολογισμού του χρόνου της
Ολικής Έκλειψης Ηλίου (μερικώς ορατή από την Ελλάδα) την Παρασκευή 20 Μαρτίου
2015. Κάντε κλικ στο χάρτη εκεί που βρίσκεται το σημείο παρατήρησης του
φαινομένου και κάντε κλικ επάνω στις ώρες. Προσθέστε δύο ώρες από την
αναγραφόμενη.
Δημοσίευση σχολίου